ТИЛ ТАРИХИ 2 КУРС

1билет 1 сурак. Тіл білімі тарихындағы салыстырмалы-тарихи парадигма: нысаны, мақсаты, жетістігі.

Копенгаген структуралық мектебі. өздерін гректің глосса деген сөзі негізінде глоссематиктер деп атады. Осы атау арқылы олар өздерінің тек тіл біліміне ғана тән мәселелермен айналысатын зерттеушілер екендітерін.қалыптастырушы және дем беруші Дания тіл ғалымы профессор Лун Ельмслев. Бұл мектептің теориялық негізін белгілеген алғашқы еңбек Ельмслевтің 1928 жылы жарияланған «Жалпы грамматиканың шешімдері» атты кітабы. Глоссематиктер 1933 жылдан бастап Прага мектебімен бірлесе, тіл білімі жөніндегі еңбектер» атты журнал шығарды. Журнал структуралистердің халықаралық органы деп жарияланды. Осы журналдың бірінші санында жарияланған глоссематик Брендальдің «Структуралды лингвистика» деген мақаласы мен Ельмслевтің кейініректе жарияланған «Лингвистикадағы структуралық талдау әдісі», «Тіл теорияларының негіздері», «Тіл теориясына кіріспе» деген мақалаларында глоссематиканың негізгі ұстанған бағыттары кең баяндалған.Глоссематиктер алғашқыда Ф. де Соссюр тұжырымдарына сүйеніп, прагалықтармен пікірлес болғандарымен, кейін олар-дан біраз мәселеде жекеленді. Бұл мектептің принциптери:- тілдің әр түрлі ғылымға ортақ объект болатын тарауларын лингвитикалық пән емес деп жариялап, оларды тіл білімінің қарауынан біржола шығарып тастауды ұсыну. Бұларша, фонетика лингвистиканың емес, физика, физиология ғылымдарының объектісі, семантикалогияға, философия ғылымдарының объектісі, т.б. Тіл дыбыстары тілдің материалдық жағы болса, семантика тілдің идеялық жағы. Бұл екеуінсіз тіл жоқ. Сондықтан глоссематиктердің бұл екі категорияны лингвистикалық пән емес деп жариялаулары — тілді материясы мен мазмұнынан айыру деген сөз;- зерттеу жұмысынан салыстырмалы-тарихи әдіс дегенді бір-жолата аластау керек, тілдер туыстастығы деген ғылыми проблема емес, оның орнына тілдердің жалпы, универсалды граматикасын жазумен шұғылдану керек деді Тіл білімі үшін структуралдық та, салыстырмалы-тарихиәдіс те қажет, әрқайсысының өз объектісі, алға қойған өзіндікмақсаты бар/;- тілді объективтік өмірден, басқа ғылымдардан бөліпжекелеп қарау, /олар қай ғылымның болса да ғалымдар аралықсаласы оның басқа салаларына қарағанда анағұрлым терең,анағүрлым жан-жақты шешілетінін ескермейді/;- құрылымды дерексіз таза қарым-қатынастар схемасы, торы деп тусіну. (Структуралық мектеп деп аталғандарымен прагалықтар мен глоссематиктердің құрылым дегенді түсінулері бірдей емес, прағалықтар оны өзара байланыста, шартты қатынаста тұратын тұлғалардан құралған бірлік, тұтастық дейді. Бұл мәселе дұрыстық прагалықтарда);- Ф.де Соссюрдің ізімен синхрондық зерттеуге шешуші мәнберіп, оны тілдің жүйелік сипатын зерттеудегі бірден-бір тәсілдеп санау;- Ф.де Соссюрдің ізімен сөйлеуді индивидуалдық деп санап,оны тілдік нормаға, узусқа қарсы қою. (Норма — материалдықформа, ал узус қоғам қабылдаған сөйлеу әдетінің, дағдысыныңжиынтығы.

1билет 2 сурак William Caxton (1415~1422 – March 1492) was an English merchant, diplomat, writer and printer. He is thought to be the first English person to work as a printer and the first to introduce a printing press into England. He was also the first English retailer of printed books.

Early life

His date of birth is unknown, but примерно1415–1424. His first printed work, The Recuyell of the Historyes of Troye, he claims to have been born and educated in Kent.

Caxton was in London by 1438, when он работал на to Robert Large, a wealthy London dealer in luxury goods, who served as Master of the Mercer’s Company.

He was making trips to Bruges by settled there by 1453. His trade brought him into contact with Burgundy . more continental travel, including travel to Cologne, in the course of which he observed the new printing industry, and was significantly influenced by German printing. the first book to be printed in English was produced in 1473: Recuyell of the Historyes of Troye,[2] a translation by Caxton himself. requests for copies of it were the stimulus for him to set up a press. he set up a press atWestminster in 1476 and the first book known to have been produced there was an edition of Chaucer‘s The Canterbury Tales. Caxton’s translation of the Golden LegendThe Book of the Knight in the Tower.

Caxton’s precise date of death is uncertain, but estimates near March of the calendar year 1492.

Caxton printed four-fifths of his works in the English language. He translated a large number of works into English, editing work himself. Printed 108 books. Caxton also translated 26 them himself. Transference of French words into English and numerous misunderstandings.[5]

The English language was changing rapidly in Caxton’s time and the works he was given to print were in a variety of styles and dialects. faced problems.

Caxton is credited with standardising the English language through printing. This facilitated the expansion of English vocabulary, the regularisation ofinflection and syntax, and a widening gap between the spoken and the written word.

the spelling of «ghost» with the silent letter h was adopted by Caxton due to the influence of Flemish spelling habits.

1 билет 3сурак .Scandinavian invasion’s impact on English

Since the 8th c. the British Isles were destroyed by Scandinavians, first by Danes, later – by Norwegians. Danes obtained more than half of England as Danish territory – “Danelaw”.

William of Normandy (gathered) a big army In the battle of Hastings, fought in October 1066, Harold was killed and the English were defeated. This date is commonly known as the date of the Norman Conquest. William’s own possessions comprising about one third of the country. French monks, tradesmen and craftsmen flooded the south-western towns, so that not only the higher nobility but also much if the middle class was French.

The Norman Conquerors of England had originally come from Scandinavia. First they had seized the valley of the Seine and settled in what is known as Normandy. The most important consequence of Norman domination in Britain is to be seen in the wide use of the French language in many spheres of life. For almost three hundred years French was the official language of administration: it was the language of the king’s court, the church, the army and others. The intellectual life, literature and education were in the hands of French-speaking people. For all that, England never stopped being an English-speaking country. The bulk of the population spoke their own tongue. At first two languages existed side by side without mingling. Then, slowly and quietly, they began to penetrate each other. The three hundred years of the domination of French affected English more than any other foreign influence before or after. The early French borrowings reflect accurately the spheres of Norman influence upon English life; later borrowings can be attributed to the continued cultural, economic and political contacts between the countries.

While native words like ship, shall, fish have sh in Modern English, words borrowed from the Scandinavian are generally still pronounced sk: sky, skin, skill, bask, whisk.

The system of personal pronouns was affected, with they, them, and their replacing the earlier forms. Old Norse influenced the verb to be; the replacement of sindon by are is almost certainly Scandinavian in origin, as is the third-person-singular ending -s in the present tense of verbs.There are more than 1,500 Scandinavian place names in England, mainly in Yorkshire and Lincolnshire (within the former boundaries of the Danelawmarker): over 600 end in -by, the Scandinavian word for «village» or «town» — for example Grimsby, Naseby, and Whitby; many others end in -thorpe («farm»), -thwaite («clearing»), and -toft («homestead»).

Early medieval records indicate that over 60% of personal names in Yorkshire and North Lincolnshire showed Scandinavian influence.

2билет. 1 сурак Прага мектебі. Бұл мектеп өзіндік бағыты бар лингвистикалық үйірме ретінде 1926 жылы қалыптасқан. Оны қалыптастырушы чех ғалымы профессор В.Матезиус. Үйірме құрамында Б.Гавранек, Б.Трика, В.Скаличка, орыс эмигранттары С.Карцевский, Р.Якобсон, Н.Трубецкой, т.б. болған.Үйірме 1929 жылдан бастап «Прага лингвистикалық үйірмесінің еңбектері» деген жинақ шығарып тұрады. Мектептің теориялық бағдарламасының мазмұны «Прага лингвистикалық үйірмесінің тезисі» деген атпен осы жинақтың бірінші томында жарияланады.Адамдардың ойлауға, сезімге, еркін білдіруге психикалық қабілеттілігі тілдің үш түрлі қызметін — коммуникативтік, білдірушілік айту, қаратпалылық қызметтерін туғызды. Бұл қызметтерге тілдегі хабарлы, лепті, бұйрықты сөйлемдер және сөйлеу актісіндегі тілдік таңбалардың құрылымы сай келеді дейді.Функционалдық лингвистика өкілдерінің әрқайсысы әр түрлі проблемамен айналысты. Солардың ішінде олардың жақсы зерттеп, айтарлықтай табысқа жеткен саласы — фонология. Фонологияны олар функционалды лингвистиканың ең жетекші пәні деп санады. Бұл мәселеде Прагалықтар Бодуэн де Куртенэнің фонема туралы ілімін басшылыққа алып, оны ілгері дамытты. Бұл салада әсіресе Н.С.Трубецкойдың атқарған ролі, ғылыми табысы елеулі болды. Ол өзінің «Фонологияның негізі» /бұл еңбек автор қайтыс болғаннан кейін 1939 жылы неміс тілінде басылып шықты, 1960 жылы орыс тіліне аударылды/ деген еңбегінде әр түрлі тілдердің екі жүзге жуық фонологиялық жүйесін сипаттайды. Фонетика мен фонология тіл білімінің тең дәрежедегі екі саласы, фонетика сөйлеу дыбыстарын, фонология тіл дыбыстарын зерттейді. Фонологияның негізгі объектісі — фонема. Фонема — тілдің ең кіші фонологиялық бөлшегі. Сөйлеу дыбыстары — фонеманың материалдық символдары. Фонема бір сөзді екінші сөзден бөліп танытады, лексикалық, грамматикалық мағыналарды ажыратып танытатын фонологиялық оппозициялардың жиынтыға фонологиялық жүйе деп аталады. Оппозиция фонологияда шешу роль атқарады. Фонема сол оппозицияның бір мүшесі. Таза тіл білімдік пән — фонология, фонетика олай емес дейді. Бірақ фонетиканы тіл білімінің қарауынан біржола шығарып тастамайды, фонологиялық элементтердің функцияларын талдағанда, фонетиканың да пайдасы бар, фонетика — тіл дыбыстарының физикалық-физиологиялық сипаттары туралы ілім, ал фонология тіл дыбыстарының функциялық, мағына ажыратқыштық жағымен шұғылданады деп санайды.Прага мектебі тілдік элементтердің ара қатынасын зерттеуде, алдымен, сол қарым-қатынас көрсеткіштерінің /элементтердің/ өзіндік сипатына ерекше мән беру керек, қарым-қатынас пен сол қарым-қатынасқа түсетін материал мен формалар өзара байланысты болатындығын естен шығармау керек депді.Прага мектебі синхрония мен диахрония арасында жакындаспайтын алшақтық, бітіспейтін қайшылық жоқ деп, екеуін бірлікте қарайды. Диахрондық зерттеу жүйесін бұзбайтыны, функцияны жоққа шығармайтыны былай тұрсын, қайта бұл екеуін /тілдік элементтердің жүйесі мен функциясын/ ескере отырмайынша, диахрония өз міндетін толық атқара алмайды, бұл синхрондық зерттеуге де қатысты. Егер синхрондық сипаттау тілдік эволюцияны, бір жүйені екінші жүйемен ауыстырып отыратынын ескермесе, өз міндетін жақсы атқара алмайды деп қарайды. Сөйтіп, бұл мәселеде функциялық мектеп Ф. де Соссюрге қосылмайды, мұнысы дұрыс та.Прагалықтар өздеріне дейінгі, әсіресе жас грамматикалық бағыттың табыстарына ұқыпты қарады, өздерін оның мұрагеріміз деп есептеді. Бұлар өз зерттеулері арқылы XX ғасыр тіл біліміне елеулі үлес қосты. Прага мектебі беделді лингвистикалық бағыт ретінде елуінші жылдарға дейін өмір сүрді. Оның ықпалы қазіргі Чехия, Словакия және басқа да біраз елдер тіл білімінде күні бүгінге дейін елеулі.

2билет 2 сурак Henry Sweet (1845 –1912) was an English philologist, phonetician/grammarian

As a philologist, he specialized in the Germanic languages, particularly Old English and Old Norse. In addition, Sweet published works on larger issues of phonetics and grammar in language and the teaching of languages. Many of his ideas have remained influential, and a number of his works continue to be in print, being used as course texts at colleges and universities.

Henry Sweet was born in London. He was educated at  King’s College School, London. he spent a short time studying at the Heidelberg University.[1][4]Upon his return to England, he took up an office job with a trading company in London.[4] Five years later, aged twenty-four, he won a scholarship in German and entered Balliol College inOxford.[4]

 Early recognition came in his first year at Oxford, when the prestigiousPhilological Society published a paper of his on Old English. he edited King Alfred‘s translation of the Cura Pastoralis for the Early English Text Society (King Alfred’s West-Saxon Version of Gregory’s Pastoral Care: With an English Translation, the Latin Text, Notes, and an Introduction), his commentary establishing the foundation for Old English dialectology.[1] He graduated, nearly thirty years old, with a fourth-class degree in literae humaniores.[4] Subsequent works on Old English included An Anglo-Saxon Reader (1876), The Oldest English Texts (1885) and A Student’s Dictionary of Anglo-Saxon (1896).[1]

felt under particular pressure from German scholars in English studies who, often state-employed, the historical study of English. Sweet published A Handbook of Phonetics, which attracted international attention among scholars and teachers of English in Europe/  A Primer of Spoken English(1890).[1] This included the first scientific description of educated London speech, later known asreceived pronunciation, with specimens of connected speech represented in phonetic script.[1] His emphasis on spoken language and phonetics made him a pioneer in language teaching, a subject which he covered in detail in The Practical Study of Languages/ The Sounds of English (1908) was his last book on English pronunciation.[1]

a number of other works he edited for the Early English Text Society. Sweet was also closely involved in the early history of the Oxford English Dictionary.[4]

Sweet died on 30 April 1912 in Oxford, of pernicious anemia; he left no children.[2]

Climbing, gardening, chemistry, swimming, skating, European languages and literatures, in youth; riding, fishing, cycling, music, literary composition, in old age—looked forward to flying: real flying, not with bags and stoves![3]

Sweet has retained a reputation as «the man who taught Europe phonetics

The Henry Sweet Society for the History of Linguistic Ideas (founded 1984) is named after him. It holds annual colloquia, and publishes the journal Language and History.

2билет 3 сурак The Vocabulary of Old English

General characteristics

The surviving vocabulary of Old English (OE) is relatively small. almost 34,000 different word forms, whereas a modern dictionary might contain 80,000. Some of these words have more than one meaning, i.e. they are polysemous. In addition to meaning ‘edge’, it also means ‘blade’, the part of an object that has a sharp edge/

Much of the vocabulary of Mod. E. derives from OE. However, not all words which look alike necessarily refer to the same thing . An example pair is OE bēor / Mod. E. beer. Although both refer to alcoholic drinks, the nature of the drink is quite different.

English has borrowed numerous words from other languages, notably French and Latin. Thousands of French words were brought into English after the Norman Conquest of 1066, such as Law, Literature and Fashion. anatomy and cagoule from French, armada and potato from Spanish, anathema from Greek and flamingo from Portuguese2. 2. Compounds

New words are often formed in Mod. E. by combining two existing words to form a compound, as in aircraft, hatchback, motorway and raincoat. For instance, OE sǣ ‘sea’ combines with OEmann ‘man’ to give a compound sǣmann ‘sailor’. The same first element combines with OE dēor ‘animal’ to give sǣdēor ‘sea creature’.

3. Prefixes and suffixes

As in Mod. E., new OE words could be formed from existing ones with the addition of prefixes or suffixes. Prefixes tend to affect meaning, for instance by reversing or intensifying the application of the original word (e.g. excusable, inexcusable; sound, unsound). Suffixes are used to change one type of word into another: for instance, to create a noun from a verb (e.g. sing, singer), or an adverb from an adjective (e.g. sad, sadly).

Common adjective suffixes include:-ful (cearu ‘care, sorrow’, cearful ‘sorrowful’)-ig (blōd ‘blood’, blōdig ‘bloody’)-isc (cild ‘child’, cildisc ‘childish’)-dōm (wīs ‘wise’, wīsdōm ‘wisdom’)-hād (cild ‘child’, cildhād ‘childhood’)-nes (beorht ‘bright’, beorhtnes ‘brightness’)-scipe (frēond ‘friend’, frēondscipe ‘friendship’)

Other common Mod. E. suffixes, such as those in words like devotion, fortitude; generous, generosity; social, sociable, sociability, were adopted later from French or Latin.

25 билет 2 сурак

OldEnglish (approx600-1066) MiddleEnglish (approx1066-1500) Modern English (approx 1500-present)

The English language belongs to the West Germanic branch of the Indo-European family of languages. The history of the English language has traditionally been divided into three main periods: Old English (450-1100 AD), Middle English (1100-circa 1500 AD) and Modern English (since 1500). Over the centuries, the English language has been influenced by a number of other languages.Old English (450 — 1100 AD): During the 5th Century AD three Germanic tribes (Saxons, Angles, and Jutes) came to the British Isles from various parts of northwest Germany. Through the years, the Saxons, Angles and Jutes mixed their different Germanic dialects. This group of dialects forms Old English. The word «English» was in Old English «English«, and that comes from the name of the Angles. The Angles were named from Engle, their land of origin.Before the Saxons the language spoken in what is now England was a mixture of Latin and various Celtic languages which were spoken before the Romans came to Britain (54-5BC). The Romans brought Latin to Britain, which was part of the Roman Empire for over 400 years. Many of the words passed on by Roman merchants and soldiers. These include win (wine), candel (candle), belt (belt), weall (wall). The influence of Celtic upon Old English was slight. But many of place and river names have Celtic origins: Kent, York, Dover,Cumberland, Thames, Avon, Trent, Severn.The arrival of St. Augustine in 597 and the introduction of Christianity brought more Latin words concerned with the naming of Church dignitaries, ceremonies, church, bishop, baptism, monk.Around 878 AD Danes and Norsemen, also called Vikings, invaded the country Old Norse.Words derived from Norse include: sky, egg, cake, skin, leg, window (wind eye), husband,fellow, skill, anger, flat, odd, ugly, get, give, take, raise, call, die, they, their, them. Several written works have survived from the Old English period. The most famous is a heroic epic poem called «Beowulf». its length — 3,183 lines. Experts say «Beowulf» was written in Britain more than one thousand years ago. The name of the person who wrote it is unknown.Middle English (1100-circa 1500 AD): After William the Conqueror, the Duke of Normandy, invaded England in 1066 AD, he brought his nobles, who spoke French, to be the new government. The Old French took over as the language of the court, administration, and culture. The English language, as the language of the now lower class, was considered a vulgar tongue.By about 1200, England and France had split. English changed a lot. The use of Old English came back, but with many French words added. This language is called Middle English.

Because the English underclass cooked for the Norman upper class, the words for most domestic animals are English (ox, cow, calf, sheep, swine, deer) while the words for the meats derived from them are French (beef, veal, mutton, pork, bacon, venison).The Middle English is also characterized for the beginning of the Great Vowel Shift. the long vowels shifted upwards; that is, a vowel that used to be pronounced in one place in the mouth would be pronounced in a different place, higher up in the mouth. The Great Vowel Shift occurred during the fifteenth to eighteenth centuries.The most famous example of Middle English is Chaucer’s «The Canterbury Tales», a collection of stories about a group of thirty people who travel as pilgrims to Canterbury, England.Modern English (1500 to the present): developed after William Caxton established his printing press at Westminster Abbey in 1476. The Bible and some valuable manuscripts were printed. The invention of the printing press made books available to more people. The books became cheaper and more people learned to read. Printing also brought standardization to English.By the time of Shakespeare’s writings (1592-1616), the language had become clearly recognizable as Modern English. There were three big developments in the world at the beginning of Modern English period: the Renaissance, the Industrial Revolution, and the British Colonialism.It was during the English Renaissance that most of the words from Greek and Latin entered English. (early 16th century to the early 17th century) «the age of Shakespeare» «the Elizabethan era». England began the Industrial Revolution (18th century) New technical words were added to the vocabulary as inventors designed various products and machinery. (trains, engine, pulleys, combustion, electricity, telephone,telegraph, camera etc).English continues to change and develop, with hundreds of new words arriving every year. But even with all the borrowings from many other languages the heart of the English language remains the Anglo-Saxon of Old English. The grammar of English is also distinctly Germanic — three genders (he, she and it) and a simple set of verb tenses.

25 билет. 3 сурак The Ormulum or Orrmulum is a twelfth-century work of biblical explanation, written by a monk named Orm (or Ormin) and consisting of just under 19,000 lines of earlyMiddle English . the work preserves many details of English pronunciation existing at that time. Consequently, it is invaluable to philologistsin tracing the development of the language.

Orm developed an idiosyncratic spelling system to guide his readers in the pronunciation of the vowels. He used a strict poetic metre to ensure that readers know which syllables are to be stressed. Modern scholars use these two features to reconstruct Middle English as Orm spoke it.

Orm’s book has a number of innovations that make it valuable.

John Wycliffe 1330 -1384

John Wycliffe was a theologian, philosopher, translator. John Wycliffe produced some of the first hand written English translations of the Bible. He is seen by many as the precursor for the later reformation of Martin Luther.

John Wycliffe was born in the Yorkshire. His family were of Saxon origins. As a young man he moved to Oxford to study natural science, mathematics and theology. Wycliffe was most interested in theology and studying scripture.

The church sought to destroy the English versions of his bible, but the fact that so many copies survived suggest, that under his leadership, the movement to distribute the Bible in English was quite successful.

Attacks against Wycliffe continued until his death. Афтер retiring to Lutterworth, Wycliffe suffered a stroke died. Wycliffe had left a profound mark on English and European thought. He had challenged the authority of the church and pope, laying the foundation for the future reformation, which would reject the Papacy and promote the Bible. Also, his work to make an English version of the bible available was a critical moment in English Christianity.

BirthGeoffrey Chaucer  was born in London. His father was a vintner. By 1357 (17) he was a member of the household of Lionel, Duke of Clarence, By 1366 (26) he had married Philippa de Roet, The King gave Chaucer an annuity of 20 marks in 1367 (27) as ‘our beloved valet’8, and by the end of 1368 (28) he was an esquire

First known literary worksAt about this time he may have made a translation of The Romance of the Rose from the French, and, shortly afterwards, his first original work appeared, The Book of the Duchess (c1369, 29), produced on the death of Blanche, wife of John of Gaunt. 

Official employment and further literary worksBack in England in 1374 (34) he was made comptroller of Wools, Skins and Hides for the port of London, and it was around this time that he composed The House of Fame. 

he died in 1400 (60). He was buried in Westminster Abbey.

The Canterbury Tales consists of the stories related by the 29 pilgrims on their way to Saint Thomas Becket’s shrine in Canterbury. but Chaucer only completed twenty-three tales. Out of these, the Cook’s and the Squire’s tales are unfinished. The Knight tells the first tale.

The Knight’s Tale describes how two men fall in love with the same woman named Emily whom they first see out of their prison window. Emily is the niece of King Theseus. One breaks out of prison. their quarrel about Emily.

The Cook’s Tale is an unfinished fragment and deals with the story of an apprentice cook named Perkin who loses his job because of his loose habits.